Macerata, Región de las Marcas, 6 de octubre de 1552
Pekín, China, 11 de mayo de 1610
Retrato de Mateo Ricci en un tradicional traje chino.
America the Jesuit Review (https://www.americamagazine.org/faith/2024/11/19/vatican-matteo-ricci-249318/)
Biografía
Jesuita. Comenzó de novicio en 1571 y, tras seis años, se embarcó a las misiones de Oriente. Su primer destino fue Goa (1578-82).
Posteriormente, en Macao, se dedicó al aprendizaje del idioma chino. En 1595 se estableció en Nanchang, donde vivió como un literato confuciano.
Al año siguiente fue nombrado Superior de las misiones en China. En 1601 llegó a Pekín por segunda vez, logrando una histórica audiencia con el emperador, quien le otorgó el permiso para establecerse en la capital.
El legado de Ricci es tan singular como el de Marco Polo, ambos europeos están incluidos en el Monumento del Milenio en Pekín. Por decreto imperial, el religioso Ricci fue enterrado en la ciudad como un excepcional honor que reflejaba el reconocimiento de su labor misionera y científica.
Obras
…, ex P.Matthaei Ricci eiusdem societatis com[m]entariis libri V ad S.D.N. Paulum V…
De regibus Hispaniae, Hierusalem, Galliae, Vtriusque Siciliae, & Vngariae, historia / auctore Michaele Riccio…; opus summa doctrina atque eruditione refertum, hac sexta impressione multis mendis, quibus scatebat expurgatum. Neapoli, Ex Regia Typographia Egidij Longhi, 1645.
Ediciones
— 2015 Estudio preliminar, traducción e notas a cargo de Jorge Cendón Conde; colaboran, Martín González Fernández (limiar), Alba Iglesias Varela (apéndice), Oscar Parcero Oubiña (epílogo). Santiago de Compostela, Seminario de Estudos Galegos, Área de Pensamento; Ribeirão, Húmus.
— 2012 Edición de Timothy Billigns; traducción al español, María Guibert Elizalde e Ignacio Guibert Elizalde. Bilbao, Mensajero.
— 1615 … auctore P. Nicolao Trigautio belga ex eadem sociatate. Augustae Vind., apud Christoph. Mangium.
— 1616 De christiana expeditione apud Sinas suscepta ab Societate Jesu, ex P. Matthaei Ricci eiusdem societatis commentariis libri V ad S.D.N. Paulum V…/ auctore P. Nicolao Trigautio belga ex eadem sociatate. Lugduni, sumptibus Horatii Cardon.
— 1616 Histoire de l’expedition chrestienne au royaume de la Chine, entreprise par les P.P. de la Compagnie de Jesus. Comprinse en cinq livres... / Tirée des commentaires du P. Mathieu Riccius par le P. Nicolas Trigault…; Et nouvellement traduicte en franço par le Sr. D. F. de Riquebourg-trigault. Lyon, Horace Cardon.
— 1618 Coloniae, Bernardus Gualterius.
— 1621 Istoria de la China i cristiana empressa hecha en ella por la Compañia de Iesus / que, de los escritos del padre Mateo Richo, compuso el padre Nicolas Trigault…; traduzida de lengua latina por el licenciado Duarte… Sevilla: por Gabriel Ramos Veiarano.
— 1684 … auctore P. Nicolao Trigantiolibri V Col. Agrippinae, [s.n.].
Nueva York, Viking, 1984. Contiene la traducción (el manuscrito se conserva en los archivos de la Compañía de Jesús en Roma) española de El palacio de la memoria de Matteo Ricci. Tusquets, Barcelona, 2002.
Storia dell’Introduzione del Cristianesimo in Cina (textos y cartas de Matteo Ricci). 3 vols. Roma, La Libreria dello Strato, 1942-1949.
The Institute of Jesuit Sources, 1985.
Roma: Libreria dello Stato, Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, 2013.
…Descripción de China. Edición de Giuseppe Marino, Madrid, Editorial Trotta, 2023.
Bibliografía
1937 Bernard, H., Le Père Matthieu Ricci et la société chinoise de son temps (1552-1610), 2 vols., Tiensin.
1947 Salvioni, Emilia, Padre Matteo Ricci, Torino, Società Editrice Internazionale.
1965 Bortone, F., “P. Matteo Ricci, il `Saggio d’Occidente´”, Roma.
1980 La Cina le arti e la vita quotidiana viste da P. Matteo Ricci e altri missionari gesuiti. a cura di Gianni Guadalupi; introduzione di Josef Franz Schütte; nota all’iconografia di Mario Bussagli. Milano, F. M. Ricci.
1983 Shih, J., “El método misionero de Mateo Ricci”, Razón y fe, t.207, nº1016, pp. 294-302.
1993 Jami, C., H. Delahaye (eds.), L’Europe en Chine. Interactions scientifiques, religieuses et culturelles aux XVIIème et XVIIIème siècles, París, Collège de France.
2002 Spence, J. D., El palacio de la memoria de Matteo Ricci un jesuita en la China del siglo XVI. Traducción de Mabel Lus González. Barcelona, Tusquets.
2005 Mignini (ed.), F., Matteo Ricci: Europa am hofe der Ming, Catálogo de la exposición en el Museo de Cultura Asiática, Berlín.
Fontana, M.:
— 2005 Matteo Ricci. Un gesuita alla corte dei Ming. Milano, Mondadori.
— 2017 Matteo Ricci: un jesuita en la corte de los Ming, traducción, Juan Ignacio García Velasco. Bilbao, Mensajero.
2008 Chaparro, C., «Diego Valadés y Matteo Ricci: Predicación y artes de la memoria”, Paisajes emblemáticos, vol. 1, pp. 99-130.
2008 Schäfer, D., “Matteo Ricci, el misionero sabio”, Investigación y Ciencia, nº381, junio, pp. 32-40.
2009 Siqueiros, Leandro, “Matteo Ricci, un jesuita en China”, Razón y fe, pp. 283-296.
2010 Criveller, G., Guillén-Núñez, C., Portrait of a Jesuit, Matteo Ricci, 1552-1610, Macau, Macau Ricci Institute.
2010 Standaert, N., “Mateo Ricci y la cultura china”, Razón y fe, t. 261, nº1338, pp. 269-284.
2010 Po-Chia Hsia, R., A Jesuit in the Forbidden City: Matteo Ricci, 1552-1610. New York, Oxford University Press.
2010 Madrigal Terrazas, J. S., “Matteo Ricci, la sabiduría universal de la amistad”, Razón y fe, t. 262, nº1346, pp. 355-370.
2011 Laven, M., Mission to China. Matteo Ricci and the Jesuit Encounter with the East, London, Faber & Faber.
2013 Hosne, A. C., The Jesuit missions to China and Peru, 1570-1610: expectations and appraisals of expansionism. London; New York, Routledge.
2013 Martín-Merás, L., “La aventura de Matteo Ricci en China”, Sociedad Geográfica Española, nº45, pp. 74-83.
2015 Cheng, H., “On Matteo Ricci’s Interpretations of Chinese Culture”, Coolabah, nº16, pp. 87-100.
2017 Peng, Haitao, “La relación entre Matteo Ricci y Diego de Pantoja, misioneros jesuitas”, Pedralbes, nº37, pp. 47-57.
2020 Fechner F. and Wilde, G., Cartas vivas en la expansión del cristianismo ibérico. Las órdenes religiosas y la organización global de las misiones, Nuevo Mundo: Mundos Nuevos.
2020 Cronin, V., El sabio de Occidente: Matteo Ricci, misionero en China. Traducción, Almudena Ligero. Madrid (España), Ediciones Palabra, S. A.
2021 Bernhardt, M., “Un aller simple. L´aventure chinoise de Matteo Ricci”, Choisir, nº699, pp. 50-53.
2021 Meynard, T., “El P. Matteo Ricci y el debate interreligioso de los ritos chinos”, Revista iberoamericana de teología, nº33, pp. 11-27.
2021 Leto, F. “A partir y más allá de Mateo Ricci”, Actas de Arquitectura religiosa contemporánea, vol.8, pp. 100-118.
Cervera Jiménez, J. A.:
— 2023 «El tianzhu shiyi (verdadero significado del señor del cielo) de Matteo Ricci y su refutación del monismo ontológico«, Cauriensia: revista anual de Ciencias Eclesiásticas, nº18, pp. 101-122.
— 2023 «Los misioneros católicos como mediadores científicos y filosóficos entre Europa y China: los casos de Juan Cobo y Matteo Ricci«, Hispania: Revista española de historia, vol. 83, nº274.
2023 Rodríguez Ávila, M. S., «Introducción al libro de Matteo Ricci: El Verdadero Significado del Señor del Cielo«, Philosophia: anuario de Filosofía, vol. 83, nº1, pp. 69-96.
Zhang, Minfen:
— 2022 «Analise da influência das obras em chinês de Matteo Ricci nos letrados chineses«, Revista de História da Sociedade e da Cultura, vol. 22, nº2, pp. 241-264.
— 2023 «A interpretação da cultura confucionista do P. Nicolao Longobardo: uma análise da Resposta breve sobre as controvérsias do Xám Tí Tiēn Tí Lîm Hoên e outros nomes e termos sínicos«, Revista de História da Sociedade e da Cultura, vol. 23, nº2, pp. 35-61.
Zhang, Yuchen:
— 2022 «El Mapa Mundial de Matteo Ricci y sus Desafíos al Pensamiento Tradicional Chino«, Anales del seminario de historia de la filosofía, vol. 39, Vol. 2, pp. 333-342.
— 2023 «As correspondências e não correspondências entre a língua e cultura chinesa e lusófona: análise de termos da botânica«, Cadernos de tradução, Vol. 43, nºExtra 3, pp. 342-361.
2024 Lombardi, F., «Matteo Ricci. Misión creativa e inculturada», en El océano y la cruz: Doce Misioneros Jesuitas / coord. por José García de Castro Valdés, Wenceslao Soto Artuñedo; Pedro Llobell Fernández (pr.), pp. 64-87.
2025 Carabante, J. Mª, «Matteo Ricci, impulsor de la interculturalidad. Reflexiones desde la filosofía jurídico-política«, Isidorianum, vol. 34, nº1, pp. 193-225.
AUTORÍA
Todos los textos e investigaciones son obra de Inés Montano